Türkçe English
Home  |  About   |  Writing and Publishing Policies  |  Editorial Board   | 

Quick Access


Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / Thé Journal of International Social Research became a member of Cross Reff since 2014 and started to assign DOI numbers to the articles. Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


DİLDE EN AZ ÇABA İLKESİ BAĞLAMINDA KIRGIZ TÜRKÇESİNDE CÜMLE ÖGELERİNDEKİ EKSİLTİLİ (ELİPTİK) YAPILAR ÜZERİNE

Dilde tutumluluk, dil ekonomisi gibi adlarla da tanımlanan en az çaba ilkesi; dilde gereksiz yapılardan ve tekrarlardan kaçınmayı, sözü dolaysız ama etkili söylemeyi amaçlayan, böylece konuşma sırasında mümkün olduğu kadar az enerji harcanmasını hedefleyen bir durumdur. Önce konuşma dilinde görülen en az çaba ile konuşma eğilimi için yapılan eksiltmelerin, edebi metinlerde artık bir söz sanatı olarak da kullanılmaya başlandığı görülür. Kelime düzeyinde seslerin düşürülmesi, eklerin söylenmemesi, cümlede kelime veya kelime gruplarının eksiltilmesi ile sonuçlanan en az çaba ilkesi dilin en küçük birimi olan sesten metne kadar ilerleyişini sürdürür. Ünlü, ünsüz uyumları, benzeşmeler, ünlü düşmeleri veya türemeleri gibi ses olayları da aslında en az çaba yasasının birer neticesi sayılabilir. Günümüzde tabelalardan, reklam afişlerinden, ilanlardan edebi metinlere kadar hemen hemen her yazıda veya konuşma dilinde eksiltili cümlelere rastlamak mümkündür. Cümledeki ögelerden birini veya birkaçını eksiltme; iletişimde zamandan tasarruf, tekrara düşmeme, en az çaba yasası, okuyanın veya dinleyenin duyduklarını doğru yorumlayabileceğini düşünme gibi sebeplerle bazı birimlerin atlanmasına, düşürülmesine veya eksik bırakılmasına yol açmaktadır. Cümlede zorunlu olarak bulunması gereken ögelerden birinin eksiltilmesi yoluyla ortaya çıkan eksiltili cümlelerde önemli olan, anlam kaybına yol açmadan iletişimi kolaylaştırmak, söylenmek isteneni en kısa yoldan, gereksiz kullanımlardan kaçınarak vermektir. Oldukça köklü bir sözlü kültüre sahip olan Kırgız Türklerinin özellikle konuşma dilinde sıklıkla kullandığı eksiltili yapıların, edebi eserlerde de estetik yapıyı sağlamak, anlamı kuvvetlendirmek, tekrarlardan kaçınarak duygu ve düşünceyi daha etkili ama en az çaba ile anlatmak için kullanmaya başladığı görülmektedir.



Keywords
En az çaba ilkesi, eksilti, eksiltili cümle, Kırgız Türkçesi

References

Advanced Search


Announcements


Address : Kocaeli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İzmit / Kocaeli
Telephone :+905076095206 Fax :
Email :dergi@sosyalarastirmalar.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri