Türkçe English
Home  |  About   |  Writing and Publishing Policies  |  Editorial Board   | 

Quick Access


Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / Thé Journal of International Social Research became a member of Cross Reff since 2014 and started to assign DOI numbers to the articles. Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE YAPILARINA GÖRE CÜMLELER
(SENTENCES ON BASIS OF STRUCTURES IN TURKEY TURKISH )

Author : ŞAHAP BULAK    
Type :
Printing Year : 2020
Number : (13/72) Language-Literature
Page : 35-52
40    40


Summary

Türkçe sözdiziminin hatta Türkçe dilbilgisinin en tartışmalı konularından biri şüphesiz “yapılarına göre cümle” konusudur. Bugüne kadar çok tartışılmasına rağmen “yapılarına göre cümle” konusunda bir kabul birliği sağlanamamış, tartışıldıkça bu konudaki fikir ayrılığı artmış, zamanla içinden çıkılmaz bir hal almıştır. Gramer kitapları, sözdizimi kitapları ve ilgili yayınlarda yer alan yapılarına göre cümle tasniflerine bakıldığında bu tasniflerde farklı kıstasların esas alınmasından kaynaklanan birtakım farklılıklar göze çarpar. Bu farklı fikirler irdelendiğinde cümlenin tanımlanması, yapısına göre tasnif edilip edilemeyeceği, sınırlandırılması, temelini oluşturan yapı ve yargı kavramlarının ele alınış biçimleri, tasniflerde kullanılan terimlerin sorunlu olması, tasniflerin Türkiye Türkçesinde kullanılan bütün cümle türlerini kapsamaması gibi sorunların itilafa sebep olduğu görülür. Bu çalışmada öncelikle yapılarına göre cümle konusunda dilciler arasında itilafa sebep olan sorunlar özetlenerek bunların nasıl çözülmesi gerektiği hususunda birtakım fikirler beyan edildikten sonra cümleler yapılarına göre basit cümleler, birleşik cümleler ve eksiltili cümleler olmak üzere üç ana gruba ayrılmıştır. Basit cümleler, düz basit cümleler ve girişik basit cümleler olmak üzere iki alt gruba ayrılarak incelenip örneklendirilmiştir. Birleşik cümleler ise öncelikle sözde birleşik, gerçek birleşik ve karmaşık birleşik cümleler olarak üç gruba ayrılmış, daha sonra sözde birleşik cümleler, şartlı birleşik cümleler ve iç içe birleşik cümleler; gerçek birleşik cümleler ise, sıralı birleşik cümleler ve bağlı birleşik cümleler olmak üzere iki alt gruba ayrılarak incelenip örneklendirilmiştir. Daha sonra eksiltili cümleler, basit yapılı eksiltili cümleler ve birleşik yapılı eksiltili cümleler olmak üzere iki alt gruba ayrılarak incelenip örneklendirilmiştir. Böylece Türkçe sözdiziminde bir sorun haline gelen yapılarına göre cümle konusunda bir kabul birliği sağlanmasına katkıda bulunulmaya çalışılmıştır.



Keywords
Türkçe, Türkiye Türkçesi, Söz Dizimi, Cümle, Yapılarına Göre Cümleler

Abstract

One of the most controversial topics of Turkish syntax and even Turkish grammar is undoubtedly the “sentence on basis of structures”. Although there has been much debate until today, there has been no consensus about “sentence on basis of structures”, the difference of opinion on this topic has increased as it has been discussed, and thus it has become highly complicated over time. Considering the classifications of sentence on basis of structures included in grammar books, syntax books, and related publications, some differences stand out in these classifications arising from taking different criteria as basis. When these different ideas are taken into consideration, it is possible to observe some controversial issues such as the definition of sentence, whether it is possible to classify or restrict sentence on basis of structures, how structures and judgments that underpin sentence are handled, the problematic state of the terms used in classifications, and the fact that classifications do not include all types of sentence used in Turkey Turkish. In this study, first of all, the problems that cause controversy among the linguists about the issue of sentence on basis of structures were summarized along with several ideas about how they should be solved, and then the sentences were divided into three main groups as simple sentences, compound sentences, and elliptical sentences. Simple sentences, divided into two subgroups as direct simple sentences and complex simple sentences, were analyzed and illustrated. Compound sentences were divided into three groups as so-called compound sentences which were also divided into three subgroups as so-called compound clauses, conditional compound clauses, and interbedded compound clauses; real compound sentences which were also divided into two subgroups as coordinate compound clauses and dependent compound clauses, and complex compound sentences with analysis and illustrations. Then, elliptical sentences were analyzed and illustrated after being divided into two subgroups: simple-structured elliptical clauses and compound-structured elliptical clauses. Thus, the researcher has sought to contribute to achieving a consensus on the topic of sentence on basis of structures that has become a problem in Turkish syntax



Keywords
Turkish, Turkey Turkish, Syntax, Sentence, Sentence on Basis of Structures

Advanced Search


Announcements


Address : Kocaeli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İzmit / Kocaeli
Telephone :+905076095206 Fax :
Email :dergi@sosyalarastirmalar.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri