Türkçe English
Home  |  About   |  Writing and Publishing Policies  |  Editorial Board   | 

Quick Access


Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / Thé Journal of International Social Research became a member of Cross Reff since 2014 and started to assign DOI numbers to the articles. Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


TÜRK ŞİİRİNDE “ÇARMIHTAKİ MABET” AYASOFYA
(“MOSQUE ON THE CROSS” HAGIA SOPHIA IN TURKISH POETRY )

Author : Özgür GEDİKLİ    
Type :
Printing Year : 2021
Number : (76-1)
Page : 87-103
6    28


Summary

İnşa edildiği dönemde dünya üzerindeki en büyük ve görkemli yapılardan biri olan Ayasofya, Bizans ve Osmanlı’ya uzun yıllar başkentlik yapan İstanbul’un merkezinde yer alarak tarihte önemli bir yere sahip olmuştur. İstanbul’un 1453’te fethedilmesinin ardından Fatih Sultan Mehmet tarafından; geçirdiği depremlerden, yangınlardan, yağmalardan ve bakımsızlıktan dolayı harap vaziyette olan bu mabet, Dede Korkut Hikâyelerinde de görülen Türklerde asırlar boyu sürdürülen bir gelenekle camiye dönüştürülmüş ve vakfedilerek cami kimliğinin korunması vasiyet edilmiştir. Böylece dört yüz seksen bir yıl cami olarak hizmet veren Ayasofya ve içindeki eserler korunarak insanlığın ortak mirası korunmuştur. 1930’lu yıllarda yenileme çalışmalarının başlamasıyla cami halka kapatılmış 24 Kasım 1934 tarihli bakanlar kurulu kararıyla müzeye dönüştürülmüştür. Danıştay, 10 Temmuz 2020 tarihinde bu kararı iptal etmiş ardından Cumhurbaşkanlığı kararnamesine istinaden 24 Temmuz 2020’de kılınan cuma namazıyla Ayasofya ibadete açılmıştır. Tarih boyunca Ayasofya’ya mabet olmanın ötesinde sembolik bir önem ve değer verilmiştir. Statüsündeki değişiklikler, talepler, tartışmalar simgeselliğine uygun olarak ilerlerlerken mekânda oluşan hafıza edebî eserlere yansıtılmıştır. Fetihten sonra divan şiirine estetik özellikleri ve ihtişamıyla konu olmuş, Tanzimat sonrasında Batı’ya karşı fetih bilinciyle ele alınmış, Cumhuriyette müzeye dönüştürülmeden önce bu yaklaşım devam ettirilmiştir. Müzeye dönüştürülerek Batı’ya verilen mesaja karşı milliyetçi şairler tarafından, İstanbul fethinin simgesi ve Fatih’in kılıç hakkı olarak görülüp eski kimliğine kavuşması arzu edilmiştir. İslami kesime mensup şairler ise sembolik manalarla yüklü bu camiyi müzeye dönüştüren zihniyete karşı çıkılarak oranın eski hüviyetinin geri verilmesi istenmiştir. Bu mekân materyalist anlayıştakiler tarafından önemsenmese de günümüzde kolektif bir hafızanın taşıyıcısı durumuna gelmiştir. Bu çalışmada, İstanbul fethinin sembolü olarak kabul edilen ve Osmanlı Devletinin uzun süre elinde tuttuğu bu mekânın divan şiirinden günümüze Türk şiirine nasıl yansıtıldığı incelenecek ve hafıza mekânı olarak farklı dönemlerde yazılan şiirlerde, Ayasofya’nın şairlerce nasıl ele alındığı ve algılandığı değerlendirilecektir.



Keywords
Ayasofya, Divan şiiri, Cumhuriyet Dönemi şiiri, Hafıza

Abstract

Hagia Sophia, one of the largest and magnificent structures in the world when it was built, has had an important place in history by being located in the center of Istanbul which was the capital of Byzantine and Ottoman for many years. Fatih Sultan Mehmet turned it into a mosque this temple after the conquest of Istanbul in 1453 and devoted him to his will to protect it as a mosque. It was closed to the public in the 1930 and then turned into a museum with the decision of the Council of Ministers dated 24 November 1934. Hagia Sophia was opened on 24 July 2020 with the Council of State canceled this decision on 10 July 2020. Hagia Sophia has been given a symbolic importance, changes in status, demands and discussions have progressed in accordance with the symbolism, its reflection in literature has also been suitable for the memory of the place. It became the subject with its aesthetic features in divan poetry, handled with the awareness of conquest against the West after the Tanzimat, this approach was maintained until converted into a museum. Patriotics saw it as the symbol of the conquest and wanted it to regain its former identity against the message given to the West by being transformed into a museum. This structure was ignored by materialists while Islamists opposed the mentality that turned this mosque into a museum and demanded the return of its former identity. In this study, the reflection of Hagia Sophia from divan poetry to the present will be examined and how it is handled and perceived in poems written in different periods will be evaluated.



Keywords
Hagia Sophia, Divan poetry, Republican poetry, Memory

Advanced Search


Announcements


Address : Kocaeli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İzmit / Kocaeli
Telephone :+905076095206 Fax :
Email :dergi@sosyalarastirmalar.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri