Türkçe English
Home  |  About   |  Writing and Publishing Policies  |  Editorial Board   | 

Quick Access


Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi / Thé Journal of International Social Research became a member of Cross Reff since 2014 and started to assign DOI numbers to the articles. Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


DİLDE EN AZ ÇABA İLKESİ BAĞLAMINDA KIRGIZ TÜRKÇESİNDE CÜMLE ÖGELERİNDEKİ EKSİLTİLİ (ELİPTİK) YAPILAR ÜZERİNE
(ON THE ELLIPTICAL STRUCTURES IN THE SENTENCE ELEMENTS IN KYRGYZ TURKISH IN THE CONTEXT OF THE PRINCIPLE OF LEAST EFFORT IN LANGUAGE )

Author : Gülsine UZUN    
Type :
Printing Year : 2021
Number : (76-1)
Page : 76-86
5    8


Summary

Dilde tutumluluk, dil ekonomisi gibi adlarla da tanımlanan en az çaba ilkesi; dilde gereksiz yapılardan ve tekrarlardan kaçınmayı, sözü dolaysız ama etkili söylemeyi amaçlayan, böylece konuşma sırasında mümkün olduğu kadar az enerji harcanmasını hedefleyen bir durumdur. Önce konuşma dilinde görülen en az çaba ile konuşma eğilimi için yapılan eksiltmelerin, edebi metinlerde artık bir söz sanatı olarak da kullanılmaya başlandığı görülür. Kelime düzeyinde seslerin düşürülmesi, eklerin söylenmemesi, cümlede kelime veya kelime gruplarının eksiltilmesi ile sonuçlanan en az çaba ilkesi dilin en küçük birimi olan sesten metne kadar ilerleyişini sürdürür. Ünlü, ünsüz uyumları, benzeşmeler, ünlü düşmeleri veya türemeleri gibi ses olayları da aslında en az çaba yasasının birer neticesi sayılabilir. Günümüzde tabelalardan, reklam afişlerinden, ilanlardan edebi metinlere kadar hemen hemen her yazıda veya konuşma dilinde eksiltili cümlelere rastlamak mümkündür. Cümledeki ögelerden birini veya birkaçını eksiltme; iletişimde zamandan tasarruf, tekrara düşmeme, en az çaba yasası, okuyanın veya dinleyenin duyduklarını doğru yorumlayabileceğini düşünme gibi sebeplerle bazı birimlerin atlanmasına, düşürülmesine veya eksik bırakılmasına yol açmaktadır. Cümlede zorunlu olarak bulunması gereken ögelerden birinin eksiltilmesi yoluyla ortaya çıkan eksiltili cümlelerde önemli olan, anlam kaybına yol açmadan iletişimi kolaylaştırmak, söylenmek isteneni en kısa yoldan, gereksiz kullanımlardan kaçınarak vermektir. Oldukça köklü bir sözlü kültüre sahip olan Kırgız Türklerinin özellikle konuşma dilinde sıklıkla kullandığı eksiltili yapıların, edebi eserlerde de estetik yapıyı sağlamak, anlamı kuvvetlendirmek, tekrarlardan kaçınarak duygu ve düşünceyi daha etkili ama en az çaba ile anlatmak için kullanmaya başladığı görülmektedir.



Keywords
En az çaba ilkesi, eksilti, eksiltili cümle, Kırgız Türkçesi

Abstract

The principle of least effort, also defined by names such as frugality in language, language economy; It is a situation that aims to avoid unnecessary structures and repetitions in the language, to say the word directly but effectively, thus spending as little energy as possible while speaking. It is seen that the deductions made for the tendency to speak with the least effort, which was first seen in the spoken language, are now being used as a rhetoric in literary texts. The principle of least effort, which results in lowering the sounds at the word level, not saying the suffixes, and removing the words or word groups in the sentence, continues its progress from the sound to the text, which is the smallest unit of the language. Sound events such as vowel, consonant harmonies, affinities, vowel dropouts or derivations can actually be regarded as a result of the law of least effort. Nowadays, it is possible to come across elliptical sentences in almost every article or spoken language, from signs, advertising posters, advertisements to literary texts. Subtract one or more of the items in the sentence; It causes some units to be skipped, dropped or left incomplete for reasons such as saving time in communication, avoiding repetition, least effort law, and thinking that the reader or listener can interpret what they hear correctly. What is important in the elliptical sentences that are created by the deletion of one of the elements that must be included in the sentence is to facilitate communication without causing loss of meaning, to give what is said in the shortest way, avoiding unnecessary use. It is seen that the Kyrgyz Turks, who have a very deep-rooted oral culture, have started to use the elliptical structures, which are frequently used in the spoken language, to provide aesthetic structure, to reinforce the meaning, to avoid repetitions and to express emotions and thoughts more effectively but with the least effort.



Keywords
The least effort principle, ellipsis, elliptical sentence, Kyrgyz Turkish

Advanced Search


Announcements


Address : Kocaeli Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İzmit / Kocaeli
Telephone :+905076095206 Fax :
Email :dergi@sosyalarastirmalar.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri